Người thuê nhà: ai trả chi phí dọn dẹp sau thảm họa?
Nếu ngôi nhà cho thuê hoặc căn hộ của bạn bị hư hại do nước, khói, cháy, nấm mốc hoặc bão, một trong những câu hỏi đầu tiên thường là: ai là người chi trả cho việc dọn dẹp? Câu trả lời ngắn gọn là điều này còn tùy thuộc vào việc gì đã bị hư hại, nguyên nhân gây ra là gì, hợp đồng thuê nhà (lease) của bạn quy định ra sao và loại bảo hiểm nào đang có hiệu lực. Trong nhiều trường hợp, chủ nhà chịu trách nhiệm đối với hư hại của chính tòa nhà, còn người thuê có thể chịu trách nhiệm đối với tài sản cá nhân hoặc các chi phí liên quan đến hành động của chính mình. Trang này chỉ cung cấp thông tin chung tại Mỹ, không phải tư vấn pháp lý hay tư vấn về bảo hiểm.
Bắt đầu với phần chia cơ bản: tòa nhà vs. đồ đạc
Trong nhiều tình huống thuê nhà, chủ nhà sẽ chi trả cho việc dọn dẹp và sửa chữa tòa nhà: ví dụ như tường, trần, sàn, hệ thống ống nước nằm phía sau tường, và các hệ thống dùng chung. Việc này thường được thực hiện thông qua bảo hiểm tài sản của chủ nhà, nếu sự cố nằm trong phạm vi được bảo hiểm.
Bảo hiểm của người thuê nhà thường giúp chi trả cho tài sản cá nhân của người thuê, nghĩa là các vật dụng như quần áo, đồ nội thất, thiết bị điện tử và đồ dùng trong bếp. Bảo hiểm cũng có thể hỗ trợ chi phí sinh hoạt tạm thời nếu căn hộ không thể ở an toàn sau một sự cố được bảo hiểm. Quy tắc bảo hiểm, khoản khấu trừ và các trường hợp loại trừ khác nhau, vì vậy bạn nên xem lại hợp đồng bảo hiểm và hỏi công ty bảo hiểm của bạn về cách họ đang phân loại yêu cầu bồi thường (claim).
Ai sẽ chi trả còn tùy thuộc nguyên nhân gây hư hại
Nếu hư hại đến từ một sự kiện xảy ra đột ngột, như ống nước vỡ, cháy bếp hoặc bão làm hở mái, trách nhiệm thường khác so với trường hợp vấn đề phát triển dần theo thời gian. Sự kiện đột ngột nghĩa là có điều gì đó xảy ra nhanh chóng và không ngờ trước. Những vấn đề kéo dài có thể bao gồm rò rỉ chậm, tình trạng ẩm ướt lặp lại hoặc vấn đề bảo trì đã không được xử lý.
Nếu người thuê gây ra hư hại, như để nước chảy tràn từ bồn tắm hoặc khởi tạo một đám cháy khi nấu ăn, có thể liên quan đến người thuê hoặc phạm vi bảo hiểm trách nhiệm (liability) của người thuê. Bảo hiểm trách nhiệm là loại bảo hiểm có thể giúp chi trả khi ai đó bị pháp luật xác định chịu trách nhiệm gây hư hại cho tài sản của người khác. Nếu hư hại xảy ra do vấn đề của tòa nhà, như hệ thống ống nước hỏng hoặc mái bị lỗi, thì chủ nhà thường sẽ là bên liên quan nhiều hơn. Khi chưa rõ lỗi thuộc về ai, công ty bảo hiểm và chủ sở hữu tài sản có thể điều tra trước khi quyết định ai sẽ là người chi trả.
Việc dọn dẹp thường bao gồm những gì
Dọn dẹp sau thảm họa không chỉ là loại bỏ đống bẩn nhìn thấy được. Các chuyên gia khôi phục (restoration) được chứng nhận có thể xử lý việc hút/thu gom nước, làm khô, khử khói và muội, xử lý mùi, dọn dẹp mảnh vụn, và dọn nấm mốc khi cần. “Làm khô” là việc dùng thiết bị để loại bỏ hơi ẩm ẩn khỏi vật liệu, nhằm đảm bảo hư hại không tiếp tục lan rộng.
Chi phí thay đổi rất nhiều tùy theo từng trường hợp, kích thước tài sản, loại vật liệu bị ảnh hưởng và mức giá nhân công tại địa phương. Ước tính rất chung tại Mỹ, việc dọn dẹp nước mức độ nhẹ có thể bắt đầu từ khoảng $1,000 đến $3,000, trong khi các trường hợp vừa đến lớn có thể lên tới $3,000 đến $10,000 hoặc hơn nhiều. Dọn dẹp do cháy và khói thường bắt đầu từ vài nghìn đô và có thể tăng cao hơn nhiều so với $10,000 tùy thuộc vào mức độ hư hại. Việc xử lý nấm mốc—nghĩa là loại bỏ nấm mốc một cách chuyên nghiệp và ngăn chặn sự phát triển—có thể dao động từ khoảng $500 cho khu vực rất nhỏ đến vài nghìn đô hoặc hơn. Đây chỉ là ước tính, không phải báo giá hay cam kết.
Người thuê nên làm gì ngay bây giờ
Trước hết, hãy ưu tiên an toàn. Nếu có rò rỉ đang xảy ra, nguy cơ điện, hư hại do cháy, mùi nồng hoặc nghi ngờ có chất gây ô nhiễm, hãy thông báo cho chủ nhà hoặc ban quản lý tòa nhà càng sớm càng tốt và làm theo hướng dẫn khẩn cấp. Nếu bạn cần một danh sách kiểm tra thực tế, hãy truy cập what to do now.
Chụp ảnh và quay video về mức độ hư hại, lập danh sách các đồ đạc bị ảnh hưởng và giữ lại biên lai cho các khoản mua sắm khẩn cấp hoặc nơi lưu trú tạm thời nếu công ty bảo hiểm của bạn yêu cầu. Nếu bạn có bảo hiểm của người thuê, hãy liên hệ với công ty bảo hiểm của bạn ngay khi có thể. Bạn cũng có thể xem lại hợp đồng thuê nhà để biết điều khoản về sửa chữa và việc báo cáo. Nếu cần dọn dẹp, hãy get matched với các chuyên gia khôi phục được chứng nhận tại khu vực của bạn. Steady Restore là dịch vụ thông tin và kết nối miễn phí cho chủ sở hữu và người ở, và luôn có hỗ trợ bằng ngôn ngữ của bạn.
Các tranh chấp thường gặp và khi nào cần nhờ giúp đỡ
Một vấn đề phổ biến là mỗi bên lại cho rằng bên kia sẽ chi trả. Chủ nhà có thể nói rằng người thuê đã gây ra sự cố. Người thuê có thể tin rằng tòa nhà đã không được bảo trì đúng cách. Bảo hiểm có thể chi trả cho một số hạng mục nhưng không chi trả cho những hạng mục khác, đặc biệt nếu có loại trừ đối với ngập lụt, rò rỉ diễn ra dần dần hoặc việc bảo trì bị bỏ qua. Điều này có thể khiến mọi người bối rối, ngay cả khi công việc dọn dẹp cần phải được thực hiện nhanh chóng.
Nếu bạn không chắc chắn, hãy yêu cầu quyết định bồi thường (claim) bằng văn bản, xem lại hợp đồng thuê nhà và lưu giữ hồ sơ của tất cả các thông báo cũng như ảnh chụp về hư hại. Về quyền lợi pháp lý liên quan đến việc ở có thể hay không (tính “habitability”), tiền đặt cọc hoặc tranh chấp chủ nhà–người thuê, bạn có thể cần luật sư địa phương hoặc một nhóm hỗ trợ người thuê, vì quy định của từng bang và từng thành phố khác nhau. Nếu câu hỏi chính của bạn là ai có thể đánh giá an toàn và dọn dẹp hư hại, bạn có thể tìm hiểu services hoặc đọc thêm guides.
Những câu hỏi mọi người thường hỏi
Chủ nhà có phải trả chi phí khách sạn nếu tôi không thể ở trong căn hộ không?
Đôi khi có, nhưng không phải lúc nào cũng vậy. Trong nhiều trường hợp, bảo hiểm của người thuê nhà có thể giúp chi trả cho các chi phí sinh hoạt phát sinh (additional living expenses) sau một sự cố được bảo hiểm. Chi phí sinh hoạt phát sinh nghĩa là các khoản chi phí thêm cho nơi ở tạm thời, bữa ăn hoặc các nhu cầu tương tự khi căn nhà của bạn không thể tiếp tục được ở. Việc chủ nhà có phải chi trả hay không còn phụ thuộc vào luật địa phương, hợp đồng thuê nhà và nguyên nhân gây ra hư hại.
Nếu đồ đạc của tôi bị hư hại do rò rỉ từ căn hộ ở trên, ai sẽ chi trả?
Thường thì có thể liên quan đến chủ sở hữu tòa nhà hoặc bảo hiểm của người thuê chịu trách nhiệm, nhưng bảo hiểm của chính bạn vẫn có thể là nơi nhanh nhất để bắt đầu cho đồ đạc của mình. Sau đó, công ty bảo hiểm của bạn có thể tìm cách thu hồi chi phí từ bên mà họ cho là chịu trách nhiệm. Kết quả cụ thể phụ thuộc vào lỗi, phạm vi bảo hiểm và quy định tại địa phương.
Bảo hiểm người thuê có chi trả cho việc dọn nấm mốc không?
Đôi khi có, nhưng nhiều hợp đồng giới hạn hoặc loại trừ nấm mốc trừ khi nấm mốc phát sinh từ một sự cố được bảo hiểm và được báo cáo kịp thời. Yêu cầu bồi thường liên quan đến nấm mốc thường phụ thuộc vào nguyên nhân, thời gian hơi ẩm đã tồn tại bao lâu và cách hợp đồng bảo hiểm ghi cụ thể. Hãy hỏi công ty bảo hiểm của bạn giải thích phạm vi bảo hiểm bằng ngôn ngữ dễ hiểu và bằng văn bản.
Steady Restore có thể cho tôi biết chính xác ai là người chịu trách nhiệm về mặt pháp lý không?
Không. Chúng tôi chỉ cung cấp thông tin giáo dục chung và không phải là công ty luật, đơn vị thẩm định bồi thường đại diện cho quyền lợi công chúng (public adjuster) hoặc công ty bảo hiểm. Chúng tôi có thể giúp bạn hiểu phần liên quan đến việc dọn dẹp và kết nối bạn—miễn phí—với các chuyên gia khôi phục được chứng nhận gần bạn. Các chuyên gia trả Steady Restore một khoản phí cố định cho việc tham gia, không phải theo tỷ lệ phần trăm của công việc.
Nhận ghép cặp miễn phí
Miễn phí cho chủ sở hữu tài sản. Chuyên gia được chứng nhận, có bảo hiểm. Không gây áp lực.